گفتگو با احسان هوشمند،جامعه شناس
مليت، هويت و فدراليسم
گفتوگو با احسان هوشمند
امروزه نهاد دولت ـ ملت از دو زاويه مورد تهديد قرار ميگيرد؛ از بيرون بهوسيله جهانيشدن و از درون بهوسيله برجستهكردن گروههاي خُرد و فرو-ملي كه هر يك ممكن است خواستار خروج از حاكميت ملي يا تحديد آن در منطقه مورد ادعاي خود باشند. به نظر نمي رسد در ايران چنين وضعيتي حكمفرما باشد و جدا از دخالتهاي خارجي در حوزه اقوام، نگراني خاصي حس نميشود، ولي در كل دو تحول بزرگ در دو دهه گذشته تأثير زيادي بر هويت ملي و به دنبال آن امنيت ملي در كشور ما داشته است: نخست فروپاشي شوروي و ديگري اشغال عراق و برپايي نظام فدرالي در اين كشور. آنچه در زير ميآيد حاصل گفتوگو با احسان هوشمند، جامعهشناس و كارشناس مسائل هويتي بويژه در حوزه كردستان است.
�پيش از ورود به بحث با توجه به اين كه گفتوگو را پيرامون چند فرهنگگرايي ادامه خواهيم داد شايدبهتر باشد شناسايي و تعريف درستي از مقوله قوميت در معنايethnicity داشته باشيم. با عنايت به تعاريفي كه از اين فرايافت در چند دهه گذشته در غرب شده، آيا چنين پديدهاي در كشور ما قابل شناسايي است يا نه؟ يعني اگر آنگونه كه در مطالعاتي كه در غرب انجام شده، قوميت را به معناي تفاوتهاي فيزيكي و جسماني بگيريم ميتواند در ايران مبناي تقسيمبندي باشد؟
●●نزديك به 7 دهه است که به طور جدی درباره قوميت (به معناي اتنيك) که یکی از مباحث نوین در حوزه علوم انسانی است مطالعه میشود و در ایران دو دههای است که به آن توجه میشود، هرچند هیچ رشته دانشگاهی و یا دپارتمان علمی مستقل در این حوزه وجود ندارد. باوجود عمر کم این حوزه، آثار متعددی به صورت مجلات و کتابهای معتبر منتشر میشود و به زبان فارسی هم کم و بیش آثاری منتشر شده است.
یادداشت نخست: